1. ΤΟ ΘΕΑΤΡΙΚΟ ΚΙΝΗΜΑ ΤΗΣ COMMADIA DELL’ ARTE. Η ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ.
Η ΚΑΤΑΓΩΓΗ Η ιταλική αυτοσχέδια κωμωδία γεννήθηκε στην Ιταλία στα χρόνια της Αναγέννησης (μέσα του 16ου αι.) από επαγγελματίες ηθοποιούς οι οποίοι για πρώτη φορά παρουσιάζουν στην ιστορία του θεάτρου την τεχνική της αυτοσχέδιας, δηλαδή χωρίς σενάριο παράστασης. Οι λαϊκοί θεατρίνοι δημιουργούν στις διάφορες πόλεις της Ιταλίας τους χαρακτηριστικούς τύπους /χαρακτήρες που προσδιορίζουν το είδος αυτό. Επινοούν τις στολές, τα κοστούμια, τις κινήσεις, τη μάσκα και τον τρόπο ομιλίας κάθε τύπου. Αποτελεί ένα είδος που διδάσκεται μέχρι και σήμερα στις θεατρικές σχολές του κόσμου όπως είναι για παράδειγμα ο θίασος pazzi lazzi στην Ιταλία αλλά και αλλού. Προέρχεται από τις λατινικές κωμωδίες όπως ήταν η Ατελλανή φάρσα που χρησιμοποιούσε βασικές πλοκές και μάσκες .Η ανάπτυξη της αποτελεί συνέχεια μιας θεατρικής δράσης που παρουσιαζόταν από καλλιτέχνες που οργάνωναν παραστάσεις στους δρόμους και τις πλατείες της Ιταλίας ιδιαίτερα την περίοδο του Καρναβαλιού.
ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ Κομμέντια ντελ άρτε: Στη μεσαιωνική ορολογία τέχνη σημαίνει δουλειά. Το όνομα λοιπόν υποδηλώνει παραστάσεις από επαγγελματίες ηθοποιούς. Αποτελεί επομένως το πρώτο επαγγελματικό θέατρο στο σύγχρονο δυτικό κόσμο.
ΟΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ Επειδή οι παραστάσεις παίζονταν στο δρόμο ή τις πλατείες , οι χαρακτήρες χρειαζόταν να είναι εύκολα αναγνωρίσιμοι από μακριά .Για το λόγο αυτό υπήρχαν σταθερά στοιχεία σε κάθε χαρακτήρα. Μεγάλες υπερβολικές χειρονομίες, ίδια φορεσιά, ίδια μάσκα και ενώ οι υποθέσεις άλλαζαν οι χαρακτήρες έμεναν πάντα οι ίδιοι.
ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΩΝ Στην κομέντια ντελ άρτε κυριαρχούν τρεις ομάδες χαρακτήρων: οι υπηρέτες, οι ηλικιωμένοι και οι ερωτευμένοι και οι πιο γνωστοί τύποι είναι ο Αρλεκίνος, η Κολομπίνα, ο Ντοτόρε, ο Πιερρότος, ο Καπιτάνο και άλλοι.
2. Η ΑΞΙΟΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΣΤΟ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΤΟΥ 2ου ΓΕΛ ΜΑΡΚΟΠΟΥΛΟΥ
Με την έναρξη του Πολιτιστικού Προγράμματος στόχος υπήρξε ο εγκλιματισμός των μαθητών στη θεατρική δημιουργία και στον πειραματισμό για αυτό και οι πρώτες συναντήσεις αφιερώθηκαν στο θεατρικό παιχνίδι και στον αυτοσχεδιασμό. Μέσα σε συνθήκες παιχνιδιού και ελεύθερης έκφρασης τα παιδιά εξοικειώθηκαν με τις θεατρικές συμβάσεις, απελευθερώθηκαν από προκαταλήψεις και γρήγορα δημιούργησαν ομάδες προάγοντας τη συνεργασία μέσα από αυτοσχέδιους διαλόγους.
Μετά τη γνωριμία με τις κοινωνικές συνθήκες γέννησης του κινήματος, της εξέλιξης και της απήχησης που είχε στο χώρο του παγκόσμιου θεάτρου, η ομάδα επέλεξε να ασχοληθεί με τους χαρακτήρες που ανέδειξε η Ιταλική Κωμωδία και να πειραματιστεί στη δημιουργία εικαστικών έργων σχετικά με τις μάσκες χαρακτήρων που διαμόρφωσε αυτό το κίνημα. Είναι πολύ σημαντικό ότι αμέσως μετά την αρχαιοελληνική μάσκα το συγκεκριμένο θεατρικό κίνημα χρησιμοποίησε αυτό το θεατρικό εργαλείο δίνοντάς του μία ιδιαίτερη απόχρωση καθώς εδώ συναντούμε τη λεγόμενη «μισή μάσκα», η οποία επιτρέπει την καλύτερη πρόσληψη της φωνής του ηθοποιού από τους θεατές κρατώντας όμως όλους τους περιορισμούς της αρχαιοελληνικής μάσκας στην έκφραση των αντιδράσεων και συναισθημάτων του προσώπου. Το στοιχείο αυτό κέντρισε ιδιαίτερα το ενδιαφέρον των παιδιών και μελέτησαν τους χαρακτήρες που αποτύπωσε η κάθε μάσκα αναλαμβάνοντας κάθε ομάδα τη δημιουργία του δικού της καλλιτεχνήματος. Γρήγορα δημιουργήθηκαν οι
πρώτες μάσκες οι οποίες σιγά σιγά εξελίχθηκαν σε μικρά έργα τέχνης.
Στην αναζήτηση ιδιαίτερων γνωρισμάτων κάθε μάσκας οδηγηθήκαμε στις ιταλικές πόλεις που ανέδειξαν τους χαρακτήρες της Commedia και σταθήκαμε ιδιαίτερα στη Βενετία για τρεις λόγους: Πρώτον, για το ιδιαίτερα γνωστό σε παγκόσμιο επίπεδο καρναβάλι της και την ιδιαίτερη σημασία που δίνει αυτή η πόλη στην επεξεργασία της βενετσιάνικης μάσκας. Δεύτερον, γιατί στην πόλη αυτή έζησε ένας από τους μεγαλύτερους θεατρικούς συγγραφείς ο Carlo Goldoni που χρησιμοποίησε αυτούσιους τύπους της Commedia σε ένα από τα γνωστότερα έργα του «Ο Υπηρέτης Δύο Αφεντάδων». Και τρίτον γιατί στην πόλη αυτή ιδρύθηκε και λειτουργεί το μοναδικό Ελληνικό Ινστιτούτο για τη διάδοση των βυζαντινών και μεταβυζαντινών σπουδών, το οποίο αποτελεί κοιτίδα διατήρησης του ελληνικού στοιχείου στην πόλη αυτή.
Προγραμματίστηκε, λοιπόν, ένα ταξίδι με αυτόν τον προορισμό και οι μαθητές για να καλύψουν ένα μέρος της δαπάνης του όλου εγχειρήματος αποφάσισαν να διοργανώσουν μια αποκριάτικη γιορτή στο χώρο του σχολείου σε συνεργασία με τους κηδεμόνες τους και τους υπεύθυνους καθηγητές. Στη διάρκεια της γιορτής οι μαθητές είχαν την ευκαιρία να παρουσιάσουν τις μάσκες τους, να προσφέρουν μάσκες μινιατούρες και εδέσματα με ιταλικό άρωμα. Οι συμμετέχοντες εμπνεόμενοι από τις αυτοσχέδιες στολές τους παρουσίασαν μικρά θεατρικά σκέτς αξιοποιώντας τα εργαλεία της ιταλικής κωμωδίας και του αυτοσχεδιασμού με τα οποία τους εφοδίασε το πολιτιστικό πρόγραμμα.
Επόμενος προορισμός του προγράμματος υπήρξε η πόλη της Βενετίας και μικρές εξορμήσεις στη Βερόνα για να γνωρίσουμε ιστορικούς θεατρικούς χώρους και συγκεκριμένα το Ρωμαϊκό Θέατρο και το Casa di Giulietta από το θεατρικό έργο του Ουίλιαμ Σαίξπηρ (μπαλκόνι Ιουλιέτας).
Την ίδια μέρα επισκεφτήκαμε και το Μεσαιωνικό Κάστρο Sirmione στη λίμνη Garda όπου στεγάζεται η εξοχική κατοικία της κορυφαίας Ελληνίδας υψιφώνου του 20ου αι.
Στη Βενετία πραγματοποιήσαμε εκπαιδευτική επίσκεψη στην Οικία- Μουσείο Carlo Goldoni. Θαυμάσαμε τα εκθέματα μεταξύ των οποίων ήταν: προσωπικά αντικείμενα του συγγραφέα, χειρόγραφα με έργα του ιδίου, μακέτες από τις θεατρικές του παραστάσεις και το πρώτο θέατρο μαριονέτας στην ιστορία του θεάτρου.
Μέσα στο μουσείο οι μαθητές και οι εκπαιδευτικοί πραγματοποίησαν ερμηνευτική ανάγνωση θεατρικής σκηνής από το έργο “La bottega del caffe” του συγγραφέα σε ελληνική και ιταλική απόδοση.Στη συνέχεια επισκεφτήκαμε το Ελληνικό Ινστιτούτο Βυζαντινών και Μεταβυντανινών Σπουδών, από το οποίο είχαμε και επίσημη πρόσκληση. Κατά τη διάρκεια της ξενάγησής μας οι μαθητές είχαν την ευκαιρία να θαυμάσουν βυζαντινές εικόνες του 15ου αιώνα, σπάνια χειρόγραφα, και τον μοναδικό πάπυρο της βυζαντινής Ραβέννας του 553 μΧ. Στον φιλόξενο αυτό χώρο μας υποδέχτηκε και μας ξενάγησε η ελληνίδα υπεύθυνη κάνοντας ιδιαίτερη αναφορά στην ελληνική παρουσία στο χώρο της Βενετίας και την προσφορά των ελληνικών γραμμάτων στον ευρωπαϊκό κόσμο.
Η ξενάγηση ολοκληρώθηκε με την επίσκεψη στον ελληνορθόδοξο ναό του Αγίου Γεωργίου, τον μοναδικό σε ολόκληρη τη Βενετία.
Το εκπαιδευτικό μας ταξίδι ολοκληρώθηκε με την ξενάγηση από ελληνοφωνη ξεναγό στα βασικά ιστορικά σημεία της πόλης με σημαντικότερους σταθμούς την πλατεία του Αγ.Μάρκου και τη Μαρκιανή Βιβλιοθήκη , το Gran Theatro La Fenice, στο γοτθικό παλάτι των Δόγηδων, με 1.000 χρόνια ιστορίας, τις φυλακές και τη Γέφυρα των Στεναγμών.
Με το Βαπορέτο πλεύσαμε στο μεγάλο κανάλι και απολαύσαμε όλα τα ιστορικά κτήρια της Βενετίας ,όπως το Μουσείο Academia, τον εκθεσιακό χώρο του Φεστιβάλ της Βενετίας, το Gran Canale, το Casa d’Oro, το ναό της Santa Maria della Salute και πολλά άλλα. Στο περιθώριο της επίσκεψής μας περάσαμε και από τα δύο πανέμορφα νησιά Μουράνο και Μπουράνο , γνωστά για την παράδοση που έχουν στην επεξεργασία του γυαλιού όπου οι μαθητές είχαν την ευκαιρία να προμηθευτούν αναμνηστικά για τις οικογένειές τους.
Μετά την επιστροφή μας από το ταξίδι οι μαθητές παρακολούθησαν τη θεατρική παράσταση «Υπηρέτης δύο αφεντάδων» του Κάρλο Γκολντόνι από τον μαθητικό θίασο του 1ου Γυμνασίου Αναβύσσου στα πλαίσια του Μαθητικού Φεστιβάλ Θεάτρου του δήμου Πειραιά. Η παράσταση πραγματοποιήθηκε στο Δημοτικό Θέατρο Νίκαιας «Ιάκωβος Καμπανέλλης». Η εμπειρία αυτή έδωσε την ευκαιρία στους μαθητές μας να δουν ενσαρκωμένους τους χαρακτήρες της Comedia και να χαρίσουν δικές τους εικαστικές δημιουργίες στα παιδιά της θεατρικής ομάδας.
